Matma

Chyba każdy spotkał się z biologią i matematyką – najpopularniejszymi przedmiotami w szkole, które zjednują sobie niektórych uczniów, natomiast dla innych stanowią niezdrowe wydarzenia konkretnych dni nauki. Tak – mało osób lubi nauki ścisłe. Niemniej, w tym przypadku powstaje niezmiernie ciekawe pytanie, dotyczące takiego przedmiotu jak chemia. Co interesujące, wielu uczniów woli bowiem ten przedmiot, niż taką, dajmy na to, matematykę, czy fizykę. Uczniowie lubią chemię, bo jawi im się jako praktyczna odmiana fizyki i biologii – wyniki i rezultaty eksperymentów można zobaczyć niemalże natychmiast. Wybuchy, gwałtowne reakcje, czy też destylacje i tworzenie ciekawych mieszanin i substancji – wszystko to sprawia, że chemia jest dla uczniów ciekawa i niezmiernie frapującą, a nawet ekscytująca. Nauczyciele powinni wykorzystywać to podejście i kuć żelazo póki gorące – gdy uda im się zaciekawić klasę konkretnym zjawiskiem fizycznym, powinni iść od razu za ciosem, wykładając swym uczniom potrzebną do zrozumienia teorię, ale nie tylko. Warto w takiej chwili wykorzystać dogodny moment i pokusić się o wlanie do umysłów uczniów czegoś więcej – na przykład ponadprogramowych informacji spoza książki, które w przyszłości – kto wie – przydałyby im się w nowym zawodzie, czy też na studiach. Niczego nie powinniśmy wykluczać, warto natomiast dmuchać na zimne i zapewnić młodym ludziom jak najlepszą przyszłość. Podobnie z atomami, wiązaniami, tablicą Mendelejewa – wszelkie teoretyczne aspekty powinny być poprzedzone eksperymentem, albo przynajmniej filmem tłumaczącym w dogodny, wygodny sposób powstawanie pierwiastków i reakcji chemicznych. Większość z takich rzeczy jest niewykonalna w szkolnym laboratorium, ale nie powinno nas to powstrzymywać przed przekazywaniem takiej wiedzy do najmłodszych. To właśnie z chemią spotykamy się na każdym kroku. Dzięki wysokiej, dobrze rozwiniętej technice, potrafimy dzisiaj tworzyć niezmiernie dużo materiałów i substancji – dzięki temu, możemy mieć wokół siebie tak wiele przedmiotów zrobionych z najróżniejszych tworzyw.

Zdecydowana większość ludzi utożsamia sobie naukę ze ścisłymi przedmiotami, takimi jak matematyka, fizyka, chemia, biologia, czy też inne technologiczne sztuczki ludzkiego umysłu. Nic bardziej mylnego. Owszem, nauka to często różne teoretyczne rzeczy, które składają się na teorie dotyczące przyrody i budowy wszechświata, ale nie powinniśmy słowa „nauka” utożsamiać jedynie z materią nieożywioną i – ewentualnie – biologicznymi aspektami życia. Istnieje wiele zjawisk, które mogły zaistnieć tylko dzięki udziałowi człowieka, a jedną z dziedzin, które zajmują się poznaniem różnych aspektów ludzkiego żywota, jest z pewnością historia – nauka badająca przeszłość i dzieje cywilizacji i nie tylko. Warto wiedzieć, że historia to nie tylko suche daty i wiedza encyklopedyczna, która najczęściej nie jest potrzebna przeciętnemu człowiekowi do niczego konkretnego.

Historia bowiem uczy nas dzisiaj, jakie błędy popełniali ludzie w przeszłości, dzięki czemu nie musimy uczyć się na własnych pomyłkach, ale możemy polegać na tym, co się wydarzyło już wcześniej. Świat widział naprawdę wiele rzeczy – nasze problemy są bowiem często odzwierciedleniem tego, z czym dzieje ludzkości spotykały się już nie raz. Powinniśmy to wykorzystać i wyciągnąć potrzebne wnioski. Istnieją niezliczone teorie naukowe – historyczne, które mówią nam, jak powinniśmy, względem przeszłości, postępować dzisiaj. Mimo wszystko, historia to jednak przeszłość i parający się nią ludzie lubią poznawać przede wszystkim niewyjaśnione, mało znane tajemnice i fakty. Trzeba liczyć się z tym, że historia bywała często fałszowana i to, z czym mamy do czynienia dzisiaj, niekoniecznie będzie uznawane za bezwzględną prawdę za lat dwadzieścia, czy, tym bardziej, za lat tysiąc. Mimo wszystko, na podstawie badania przeszłości można dowiedzieć się niezwykle wielu ciekawych rzeczy, przez co możemy podejmować mądrzejsze decyzje niż nasi poprzednicy na tej planecie. Wiele wojen, bitew, traktatów i brudnej polityki miało miejsce w przeszłości – mając tą wiedzę, jesteśmy mądrzejsi.

Mówiąc o nauce, często deprecjonujemy humanistyczne przedmioty, takie jak język polski, historia, wos, czy nawet wiedza o kulturze. Mało kto wie, że one również posiadają bogaty dorobek i zaplecze. Umysły humanistyczne rzadko kiedy są mniej rozwinięte niż umysły ścisłe, a nawet można zaproponować twierdzenie, że humaniści bywają lepiej rozwinięci od naukowców – szerokie horyzonty, bogata wiedza na wiele tematów (dzięki czytaniu najróżniejszych książek z różnych dziedzin) i do tego liczne filozoficzne dysputy, tworzą humanistów ludźmi niezwykle inteligentnymi i mądrymi. Warto wiedzieć, że literatura to nie tylko lektury szkolne, ale niezwykle szeroka gama najróżniejszej maści książek i powieści. Nie chodzi tu naturalnie jedynie o książki fabularne, choć to one – znane beletrystyką – tworzą największą część literatury światowej. Inne, takie jak traktaty filozoficzne, swoiste zbiorki podręcznych światopoglądów autorów, autobiografie, biografie, czy też książki naukowe o najróżniejszych humanistycznych dziedzinach – etnoznawstwie, kulturoznawstwie, czy też jeszcze innych tworzą niezwykle szeroką gamę pożytecznej wiedzy. Sama literatura fabularna dzieli się na wiele kategorii, zwłaszcza ze względu na gatunek, którego dotyczy. Mamy więc książki kryminalne, obyczajowe, fantastyczne, erotyczne, sensacyjne, thrillery, naukowe, na faktach, czy też jeszcze inne. Główny nurt literatury pięknej, czyli wszelkie obyczajowe i sensacyjne powieści trafiają najczęściej do zwykłych ludzi, którzy najczęściej nie lubią intelektualnych wyzwań i gustują w nudnych, mdłych romansidłach i ciągnących się jak flaki z olejem seriach obyczajowych i familijnych. Inni – lubiący teoretyczne i filozoficzne rozważania, częściej sięgają po literaturę popularnonaukową, psychologiczną, kryminalną, fantastyczną, czy też jakąkolwiek z podobnych grup. Podobnie jak w kinematografii, tak i w literaturze – istnieją dzieła wyższej kultury i niższej – masowe. Najwięcej powstaje oczywiście tych ostatnich, co niekoniecznie można zakwalifikować jako jednoznacznie złe zjawisko.

Dzisiejszy świat podzielony jest na niezmiernie wiele dziedzin naukowych, gospodarczych i technologicznych. Tak jak istnieje podział na nauki humanistyczne i na nauki stricte ścisłe, tak każdą dziedzinę naszego życia możemy podzielić na różne gałęzie, w których prym wiodą wykwalifikowani w konkretnym kierunku naukowcy – spece tak humanizmu, jak i matematyki, fizyki i chemii. Wszelka nauka jest dobra i przybliża ludzkość do prawdy, która jest jednoznacznie niepodważalną wartością w życiu każdego człowieka i z czym powinniśmy się, niezależnie od naszych poglądów, zgadzać. Warto wiedzieć, że świat bez nauki i bez człowieka nie rozwijałby się w tak szybki i zdecydowany sposób. Tylko kwestią czasu pozostaje taki obrót sytuacji, w której człowiek zacznie odgrywać znaczącą rolę w losach naszej planety Ziemi.

Nie musimy wylatywać w kosmos – na naszej pięknej planecie istnieje wiele tajemnic, tylko czekających na ich poznanie. Zachęca się, by każdy człowiek już od najmłodszych lat rozwijał swoje talenty, ale jednocześnie by nie zaniedbywał żadnej dziedziny i miał pojęcie o każdym rodzaju zjawisk i typów nauk na świecie. W ścisłej nauce mamy takie odgałęzienia jak matematyka – czyli teoretyczne podejście do świata i opisu rządzących nim praw, fizyka – mniej teoretyczna, ale i tak trudna nauka badająca przyrodę i jej zasady, biologia, chemia, czy też w końcu nanotechnologia i informatyka. Istnieje oczywiście wiele innych nauk ścisłych, bardziej wyspecjalizowanych, lub łączących niektóre ogólne gałęzie ze sobą. Mamy więc biotechnologię – połączenie biologii i fizyki, a nawet matematyki, oraz nanotechnologię – biologię, matematykę i informatykę. Trzeba pamiętać, że sztuczne rozdzielanie różnych nauk jest bezsensowne i tworzy niepotrzebne podziały, które nas ograniczają. Trzeba zdawać sobie sprawę, że dobrze usposobiony do nauki człowiek nigdy nie będzie starał się poznawać tylko jednej dziedziny, a przedsięweźmie spory wysiłek, by poznać jak najwięcej z nich. To naturalne i ciekawskie podejście, które niesie za sobą wiele dobrego.

Nauka jaka jest – każdy widzi. To proste stwierdzenie najczęściej jednak nie wystarcza, by w pełni oddać złożoność tego tematu i by móc sprawiedliwie ocenić naukowców i ich działania. Tak naprawdę mało kto z nas wie, jak w rzeczywistości wygląda realna nauka i realne badania i doświadczenia naukowe – wszystko pozostaje i tak głęboko ukryte poza oczami ciekawskich. Trzeba przygotować się na duże zaskoczenie – w dzisiejszych czasach świat nauki tak szybko posuwa się do przodu, że nie ma praktycznie żadnego znaczenia, to, czy się mu przyglądamy, czy nie – rozbieżność poszczególnych dziedzin nauki a jednocześnie zadziwiająca symbioza w niektórych detalach jest tak rozległa i niezrozumiała, że trzeba by poświęcić całą wieczność na poznanie choćby ułamka współczesnego dorobku naukowego ludzi.

Codziennie powstają setki nowych teorii, z których większość nie zostanie ani zapamiętana, ani doceniona ale wciąż – wszystkie one stanowią prawdziwy obraz, opisujący malutki wycinek rzeczywistości. Można wierzyć, że zebrawszy je wszystkie do jednego miejsca i dzięki ujednoliceniu i jasnemu wytłumaczeniu, można by zrozumieć jak funkcjonuje świat, lecz jest to ewidentnie nadużycie w rozumowaniu – nie ma już ludzi, którzy mogą o świecie wiedzieć wszystko. Dzisiejsi naukowcy specjalizują się tylko w jednej, bardzo ścisłej dziedzinie i tylko w niej mogą mieć swój udział. Czasem latami uczą się, z każdą chwilą zawężając własny cel i zmniejszając – pozornie – ilość materiału do nauki. Tak naprawdę im mniej wiedzy mają do przyswojenia, tym więcej nowych rzeczy w danym ułamku nauki muszą poznać.

Tylko dzięki specjalizacji i niezwykle ograniczonemu zakresowi różnych dziedzin nauki można uzyskać zadowalające efekty. Dzisiaj po prostu nie opłaca się uczyć całej gałęzi jak fizyka, czy chemia – każda z tych nauk posiada miliony różnych specjalizacji, dopiero w których można szukać szczęścia. Szkolnictwo powinno ograniczyć się do produkcji wykwalifikowanych specjalistów, bo potem, samodzielna nauka, często nie spotyka się z wymaganiami prawdziwego świata nauki.